W myśl przysłowia „Koniec języka za przewodnika” uczniowie naszego Ośrodka w ramach bogacenia czynnego i biernego słownika uczestniczą w realizacji innowacji metodycznej pn. „ Frazeologiczny kalejdoskop”. Nadrzędnym celem polonistycznych zmagań jest przybliżenie dzieciom i młodzieży metaforycznego znaczenia związków frazeologicznych oraz ich roli w codziennym życiu. Aby uświadomić młodemu pokoleniu, jak przekaz zawarty we współczesnych frazeologizmach koresponduje z uniwersalnym przesłaniem poetów minionych epok, przenieśliśmy się do renesansu.
Jak przystało na mistrza słowa i ojca poezji polskiej Jan Kochanowski już w XVI wieku w swych pieśniach kreował postać myśliciela, mędrca, mentora, dzisiaj powiedzielibyśmy coache’a, który uczy, radzi, przekonuje, uspokaja dobrymi radami. A wszystko po to, by było łatwiej żyć, znosić porażki i życiowe niepowodzenia. Uniwersalny charakter związków frazeologicznych zawarty w Pieśni IX (Księgi wtóre) najpełniej odzwierciedla postawę życiową Mistrza z Czarnolasu.
Słowa poety „Nie porzucaj nadzieje, / Jakoć się kolwiek dzieje:/ Bo nie już słońce ostatnie zachodzi, A po złej chwili piękny dzień przychodzi (…)”, jak młodzież trafnie oceniła, są wciąż aktualne. Komentarz uczniów nawiązywał do poglądów Kochanowskiego- renesansowego stoika i stoicyzmu, zgodnie z którym najlepszą receptą na życie jest zasada „złotego środka”, czyli zachowanie równowagi wewnętrznej nawet w chwilach zwątpienia, o czym wprost pisze: „(…) Więc też , kiedy go Fortuna omyli,/ Wnet głowę zwiesi i powagę zmyli./ Lecz na szczęście wszelakie/ Serce ma być jednakie (…)”.
Najwięksi klasowi pesymiści nie mieli wątpliwości, że powiedzenia: „Po złym nastąpi dobre”, czy „Nadzieja zawsze umiera ostatnia” trafnie oddają sens cytatu: „(…) Ty nie mniej za stracone, /Co może być wrócone (…)”. Wprawdzie byli też i tacy, którzy na przekór wszystkiemu i wszystkim próbowali przekonywać, że „Nadzieja matką głupich”. Jednak przewagę w dyskusji mieli zwolennicy Kochanowskiej maksymy „Carpe diem”, co znaczy „Chwytaj dzień, chwytaj chwilę”, bo „Jutro też jest dzień” i „Zawsze może być lepiej”, czy „Głowa do góry”. Poza tym, jak głosi staropolskie przysłowie „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”. Zatem trzeba robić wszystko, aby „Nie wpaść z deszczu pod rynnę” i „Nie obudzić się z ręką w nocniku”, co dla niektórych może oznaczać sytuację bez wyjścia, gdy zbyt późno na jakąkolwiek zmianę.
Związek frazeologiczny „Fortuna kołem się toczy” utożsamiali uczniowie z fragmentem pieśni wyrażonej słowami poety: „ (…) Nic wiecznego na świecie:/ Radość się z troską plecie, (…)”, a „Głową muru nie przebijesz”.
Przenosząc rozważania na sferę życia szkolnego, uczniowie kojarzyli słowa poety z powiedzeniem „Raz na wozie, raz pod wozem”, co dotyczyć miało dni z szóstką czy pochwałą, albo co gorsza z jedynką bądź naganą w tle. I tu wyzwaniem dla zdeterminowanych okazało się przeświadczenie „Raz kozie śmierć”, co miałoby oznaczać zmierzenie się z ową trudnością, problemem z otwartą przyłbicą.
Niektóre frazeologizmy posłużyły jako zimny prysznic dla tych, którzy wciąż pozostają w klimacie wakacji, a jedynek przybywa. Mówi o tym powiedzenie „Nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem”, bo oceny niedostateczne same się nie poprawią, a uwagi i nieobecności nieusprawiedliwione nie znikną, jak za sprawą czarodziejskiej różdżki. Niezadowolonych i pogrążonych w niełasce szkoły ratować może co jedynie przekonanie, że „ Złość piękności szkodzi”… A tu już kolejne ostrzeżenie nasunęło się uczniom na myśl: „Zrób dziś, co masz zrobić jutro” i nie daj się zwieść przekonaniu, że „Co ma być, to będzie”, bo „Każdy jest kowalem swojego losu”, a „Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz”.
W taki oto niewinny, niby niezobowiązujący sposób, za sprawą związków frazeologicznych młodzież hartowała umysł, charakter i siłę woli, bo w myśl słów Jana Kochanowskiego „(…) Czas ucieka, a żaden nie zgadnie,/ Jakie szczęście o jutrze przypadnie (…) ”, dlatego „(…) Masz przyjąć i to, co nie g myśli było”. (nie po myśli …)
Opracowanie i realizacja innowacji- nauczycielki języka polskiego
