W my\u015bl przys\u0142owia \u201eKoniec j\u0119zyka za przewodnika\u201d uczniowie naszego O\u015brodka w ramach bogacenia czynnego i biernego s\u0142ownika uczestnicz\u0105 w realizacji innowacji metodycznej pn. \u201e Frazeologiczny kalejdoskop\u201d. Nadrz\u0119dnym celem polonistycznych zmaga\u0144 jest przybli\u017cenie dzieciom i m\u0142odzie\u017cy metaforycznego znaczenia zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych oraz ich roli w codziennym \u017cyciu. Aby u\u015bwiadomi\u0107 m\u0142odemu pokoleniu, jak przekaz zawarty we wsp\u00f3\u0142czesnych frazeologizmach koresponduje z uniwersalnym przes\u0142aniem poet\u00f3w minionych epok, przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 do renesansu.<\/p>\n
Jak przysta\u0142o na mistrza s\u0142owa i ojca poezji polskiej Jan Kochanowski ju\u017c w XVI wieku w swych pie\u015bniach kreowa\u0142 posta\u0107 my\u015bliciela, m\u0119drca, mentora, dzisiaj powiedzieliby\u015bmy coache\u2019a, kt\u00f3ry uczy, radzi, przekonuje, uspokaja dobrymi radami. A wszystko po to, by by\u0142o \u0142atwiej \u017cy\u0107, znosi\u0107 pora\u017cki i \u017cyciowe niepowodzenia. Uniwersalny charakter zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych zawarty w Pie\u015bni IX (Ksi\u0119gi wt\u00f3re) najpe\u0142niej odzwierciedla postaw\u0119 \u017cyciow\u0105 Mistrza z Czarnolasu.<\/p>\n
S\u0142owa poety \u201eNie porzucaj nadzieje, \/ Jako\u0107 si\u0119 kolwiek dzieje:\/ Bo nie ju\u017c s\u0142o\u0144ce ostatnie zachodzi, A po z\u0142ej chwili pi\u0119kny dzie\u0144 przychodzi (\u2026)\u201d<\/u>, jak m\u0142odzie\u017c trafnie oceni\u0142a, s\u0105 wci\u0105\u017c aktualne. Komentarz uczni\u00f3w nawi\u0105zywa\u0142 do pogl\u0105d\u00f3w Kochanowskiego- renesansowego stoika i stoicyzmu, zgodnie z kt\u00f3rym najlepsz\u0105 recept\u0105 na \u017cycie jest zasada \u201ez\u0142otego \u015brodka\u201d, czyli zachowanie r\u00f3wnowagi\u00a0 wewn\u0119trznej nawet w chwilach zw\u0105tpienia, o czym wprost pisze: \u201e(\u2026) Wi\u0119c te\u017c , kiedy go Fortuna omyli,\/ Wnet g\u0142ow\u0119 zwiesi i powag\u0119 zmyli.\/ Lecz na szcz\u0119\u015bcie wszelakie\/ Serce ma by\u0107<\/u> jednakie (\u2026)\u201d.<\/u><\/p>\n
Najwi\u0119ksi klasowi pesymi\u015bci nie mieli w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce powiedzenia: \u201ePo z\u0142ym nast\u0105pi dobre\u201d<\/strong>, czy \u201eNadzieja zawsze umiera<\/strong> ostatnia\u201d<\/strong> trafnie oddaj\u0105 sens cytatu: \u201e(\u2026) Ty nie mniej za stracone, \/Co mo\u017ce by\u0107 wr\u00f3cone (\u2026)\u201d.<\/u> Wprawdzie byli te\u017c i tacy, kt\u00f3rzy na przek\u00f3r wszystkiemu i wszystkim pr\u00f3bowali przekonywa\u0107, \u017ce \u201eNadzieja matk\u0105 g\u0142upich\u201d<\/strong>. Jednak przewag\u0119 w dyskusji mieli zwolennicy Kochanowskiej maksymy \u201eCarpe diem\u201d, co znaczy \u201eChwytaj dzie\u0144, chwytaj chwil\u0119\u201d, bo \u201eJutro te\u017c jest dzie\u0144\u201d <\/strong>i \u201eZawsze mo\u017ce by\u0107 lepiej\u201d, czy \u201eG\u0142owa do g\u00f3ry\u201d. <\/strong>Poza tym, jak g\u0142osi staropolskie przys\u0142owie \u201eNie ma tego z\u0142ego, co by na dobre nie wysz\u0142o\u201d. <\/strong>Zatem trzeba robi\u0107 wszystko, aby \u201eNie wpa\u015b\u0107 z deszczu pod rynn\u0119\u201d<\/u> <\/strong>i \u201eNie obudzi\u0107 si\u0119<\/u> \u00a0z r\u0119k\u0105 w nocniku<\/u>\u201d<\/strong>, co dla niekt\u00f3rych mo\u017ce oznacza\u0107 sytuacj\u0119 bez wyj\u015bcia, gdy zbyt p\u00f3\u017ano na jak\u0105kolwiek zmian\u0119.<\/p>\n Zwi\u0105zek frazeologiczny \u201eFortuna ko\u0142em si\u0119 toczy\u201d<\/strong> uto\u017csamiali uczniowie z fragmentem pie\u015bni wyra\u017conej s\u0142owami poety: \u201e (\u2026) Nic wiecznego na\u00a0 \u015bwiecie:\/ Rado\u015b\u0107 si\u0119 z trosk\u0105 plecie, (\u2026)\u201d, a <\/u>\u201eG\u0142ow\u0105 muru nie przebijesz\u201d.<\/u><\/strong><\/p>\n Przenosz\u0105c rozwa\u017cania na sfer\u0119 \u017cycia szkolnego,\u00a0 uczniowie kojarzyli s\u0142owa poety z powiedzeniem \u201eRaz na wozie, raz pod wozem<\/strong>\u201d, co dotyczy\u0107 mia\u0142o dni z sz\u00f3stk\u0105 czy pochwa\u0142\u0105, albo co gorsza z jedynk\u0105 b\u0105d\u017a nagan\u0105 w tle. I tu wyzwaniem dla zdeterminowanych okaza\u0142o si\u0119 prze\u015bwiadczenie \u201eRaz kozie \u015bmier\u0107\u201d<\/strong>, co mia\u0142oby oznacza\u0107 zmierzenie si\u0119 z ow\u0105 trudno\u015bci\u0105, problemem z otwart\u0105 przy\u0142bic\u0105.<\/p>\n Niekt\u00f3re frazeologizmy pos\u0142u\u017cy\u0142y jako zimny prysznic dla tych, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 w klimacie wakacji, a jedynek przybywa. M\u00f3wi o tym powiedzenie \u201eNie ma<\/u> co p\u0142aka\u0107 nad rozlanym<\/u><\/strong> mlekiem\u201d<\/strong><\/u>,<\/strong> bo oceny niedostateczne same si\u0119 nie poprawi\u0105, a uwagi i nieobecno\u015bci nieusprawiedliwione nie znikn\u0105, jak za spraw\u0105 czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki. Niezadowolonych i pogr\u0105\u017conych w nie\u0142asce szko\u0142y ratowa\u0107 mo\u017ce co jedynie przekonanie, \u017ce \u201e Z\u0142o\u015b\u0107 pi\u0119kno\u015bci szkodzi\u201d\u2026<\/strong> A tu ju\u017c kolejne ostrze\u017cenie nasun\u0119\u0142o si\u0119 uczniom na my\u015bl: \u201eZr\u00f3b dzi\u015b, co masz zrobi\u0107 jutro\u201d<\/strong> i nie daj si\u0119 zwie\u015b\u0107 przekonaniu, \u017ce \u201eCo ma by\u0107, to b\u0119dzie\u201d, <\/strong>bo \u201eKa\u017cdy jest kowalem swojego losu\u201d,<\/u> <\/strong>a \u201eJak sobie po\u015bcielisz, tak si\u0119 wy\u015bpisz\u201d.<\/u><\/strong><\/p>\n W taki oto niewinny, niby niezobowi\u0105zuj\u0105cy spos\u00f3b, za spraw\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych m\u0142odzie\u017c hartowa\u0142a umys\u0142, charakter i si\u0142\u0119 woli, bo w my\u015bl s\u0142\u00f3w Jana Kochanowskiego \u201e(\u2026) Czas ucieka, a \u017caden nie zgadnie,\/ Jakie szcz\u0119\u015bcie o jutrze przypadnie (\u2026) \u201d, dlatego \u201e(\u2026) Masz przyj\u0105\u0107 i to, co nie g my\u015bli by\u0142o\u201d.<\/u> (nie po my\u015bli \u2026)<\/p>\n Opracowanie i realizacja innowacji- nauczycielki j\u0119zyka polskiego<\/p>\n\n\t\t